Alle landen
Kies uw land, regio, stad
Alle landen
✨De Dom van Meissen staat hoog boven de oude stad en vormt samen met de Albrechtsburg het bekende silhouet van Meißen. Binnen ontdek je gotische architectuur, middeleeuwse beelden, grafmonumenten van Saksische vorsten en kunstwerken uit verschillende eeuwen.
Wie door het centrum van Meißen loopt, ziet de Dom van Meissen al snel boven de stad uitsteken. De twee hoge torens staan op de Burgberg, direct naast de Albrechtsburg. Samen vormen beide gebouwen een belangrijk herkenningspunt van Meißen. De officiële naam is Dom St. Johannis und St. Donatus. De kerk behoort tot de belangrijkste gotische bouwwerken van Saksen. Toch is de Dom niet in één periode gebouwd. Door de eeuwen heen werd het gebouw uitgebreid, aangepast en hersteld. Juist dat maakt een bezoek interessant. In de kerk zie je niet alleen gotische architectuur, maar ook middeleeuwse beeldhouwkunst, altaren, kapellen en graven van leden van het vorstenhuis Wettin.
De geschiedenis van de Dom van Meissen begint in de 10e eeuw. In 929 liet koning Hendrik I op de rots boven de Elbe een vesting bouwen. De ligging was strategisch belangrijk. Vanaf deze hoogte kon de omgeving goed worden gecontroleerd. In 968 werd onder keizer Otto I het bisdom Meißen gesticht. Daarmee kreeg de plaats ook een belangrijke kerkelijke functie. Op de Burgberg verrees een eerste kerk. Deze vroege kerk was veel kleiner dan het gebouw dat je tegenwoordig ziet. In de 11e eeuw werd zij vervangen door een romaanse basiliek. Deze kerk was gewijd aan Johannes de Evangelist en Donatus van Arezzo. Donatus was beschermheilige van het bisdom Meißen. Zijn naam bleef verbonden aan de kerk en vind je nog altijd terug in de volledige naam van de Dom.
Rond 1250 begon de bouw van een nieuwe kerk in gotische stijl. De romaanse voorganger verdween stap voor stap en maakte plaats voor een veel groter gebouw. De werkzaamheden namen lange tijd in beslag. Verschillende generaties bouwmeesters werkten aan de Dom van Meissen. Het koor en delen van de kloostergang waren al in de 13e eeuw in gebruik. Andere delen volgden later. Daardoor ontstond geen kerk die in één keer volgens één vast ontwerp werd gebouwd. Als je goed kijkt, zie je verschillen tussen oudere en jongere bouwdelen. De Dom kreeg uiteindelijk de vorm van een driebeukige hallenkerk met dwarsschip. Bij een hallenkerk zijn het middenschip en de zijbeuken ongeveer even hoog. Daardoor ontstaat binnen een brede en vrij open ruimte. Wanneer je naar binnen loopt, valt vooral de hoogte op. Slanke pijlers dragen de gewelven en hoge spitsbogen trekken je blik naar boven. De inrichting is op veel plaatsen vrij sober, waardoor de lijnen van de gotische architectuur goed zichtbaar blijven.
De Dom van Meissen staat op een bijzondere plek. Direct ernaast ligt de Albrechtsburg. Beide gebouwen staan dicht bij elkaar en lijken vanaf sommige punten bijna één groot complex te vormen. Toch hadden ze heel verschillende functies. De Dom was het kerkelijke centrum, terwijl de Albrechtsburg vooral verbonden was met de wereldlijke macht van de Saksische vorsten. Op het Domplatz zie je hoe dicht deze twee werelden naast elkaar lagen. Kerk en vorstenhuis speelden eeuwenlang een belangrijke rol in de ontwikkeling van Meißen. Loop tijdens je bezoek daarom ook even rond het plein. Vanaf de Burgberg heb je uitzicht over de oude stad, de Elbe en het landschap rond Meißen.
De twee hoge torens bepalen tegenwoordig sterk het uiterlijk van de Meißner Dom. Ze lijken middeleeuws, maar zijn veel jonger dan de rest van de kerk. Door de eeuwen heen waren er verschillende plannen voor de westzijde en de torens. Eerdere delen raakten onder andere beschadigd door blikseminslag. De huidige torens werden pas aan het begin van de 20e eeuw gebouwd. Architect Carl Schäfer ontwierp de nieuwe westtorens. Tussen 1903 en 1909 kregen ze hun huidige vorm. Beide torens zijn ongeveer 81 meter hoog. De neogotische stijl sluit goed aan op de oudere delen van de kerk. Daardoor valt nauwelijks op dat er tussen sommige delen van het gebouw vele eeuwen verschil zit. De voltooiing van de torens gaf Meißen het stadsbeeld dat je tegenwoordig vanaf de Elbe en vanuit de omgeving ziet.
Binnen is de sfeer in de Meißner Dom heel anders dan buiten. De hoge pijlers, spitsbogen en gewelven geven de kerk een rustige uitstraling. Loop eerst langzaam door het schip. Vanaf hier zie je hoe de verschillende delen van de kerk op elkaar aansluiten. De zijbeuken blijven vrij open, waardoor je vanaf veel plaatsen door de kerk heen kan kijken. Het licht komt vooral binnen via de hoge gotische vensters. Daardoor veranderen kleur en sfeer gedurende de dag. In vergelijking met veel barokke kerken is het interieur niet overdreven versierd. Kunstwerken en grafmonumenten krijgen daardoor meer aandacht.
Een belangrijk deel van de Dom van Meissen is het Hohe Chor, het hoge koor. Dit was oorspronkelijk het gedeelte waar geestelijken tijdens de diensten verbleven. Tussen het schip en het koor staat een middeleeuws doksaal, in het Duits een Lettner. Deze stenen afscheiding maakte vroeger een duidelijk onderscheid tussen het gedeelte voor gewone kerkgangers en het koor. Het doksaal ontstond rond de 13e eeuw en behoort tot de oudere onderdelen van de gotische Dom. Als je vanaf het schip naar het koor kijkt, zie je verschillende bouwlagen achter elkaar. De pijlers, het doksaal, de beelden en de hoge vensters zorgen voor veel diepte. Bij het doksaal staat ook een altaar met schilderwerk uit de omgeving van Lucas Cranach de Oude.
Tot de belangrijkste kunstwerken in de Meißner Dom behoren vier grote stenen beelden uit de 13e eeuw. Ze worden toegeschreven aan de werkplaats van de beroemde Naumburger Meister. Zijn echte naam kennen we niet. Hij kreeg zijn naam doordat zijn bekendste werk zich in de Dom van Naumburg bevindt. In Meißen maakte zijn werkplaats rond 1260 vier levensgrote figuren. Het gaat om keizer Otto I, zijn vrouw Adelheid, Johannes de Evangelist en Donatus. Vooral de manier waarop de figuren zijn weergegeven is bijzonder. Ze staan niet stijf tegen de muur. Hun gezichten, kleding en lichaamshouding zijn zorgvuldig uitgewerkt. Wanneer je dichterbij kijkt, lijken de personen bijna aanwezig in de ruimte. Dat realistische karakter maakte deze beeldhouwkunst voor zijn tijd vernieuwend. De beelden behoren dan ook tot de onderdelen waarvoor je tijdens een bezoek extra tijd mag nemen.
Een ander belangrijk gedeelte in de Meißner Dom is de Fürstenkapelle. Deze kapel werd in de 15e eeuw aangelegd als grafkapel voor leden van het huis Wettin. De Wettiner bestuurden Saksen eeuwenlang en speelden een belangrijke rol in de Duitse geschiedenis. Tot deze familie behoorde ook Anna van Saksen, die in 1544 werd geboren als dochter van keurvorst Maurits van Saksen en Agnes van Hessen. Voor Nederlandse bezoekers is haar naam extra interessant. Anna trouwde in 1561 met Willem van Oranje en werd zijn tweede vrouw. Het huwelijk verliep later zeer moeizaam en eindigde feitelijk in een scheiding. Anna keerde terug naar Saksen en overleed in 1577 in Dresden. Haar familiegeschiedenis maakt duidelijk hoe sterk de Saksische vorsten verbonden waren met andere Europese vorstenhuizen.
Wie in de Dom de graven en monumenten van de Wettiner bekijkt, staat dus ook dicht bij een familie die een directe band heeft met de Nederlandse geschiedenis. Centraal in de Fürstenkapelle staat het graf van Friedrich der Streitbare, Frederik de Strijdbare. Hij was markgraaf van Meißen en werd in 1423 keurvorst van Saksen. Friedrich liet de kapel gebruiken als begraafplaats voor zijn familie. Na zijn dood in 1428 werd hij hier zelf bijgezet. Als je door de kapel loopt, zie je verschillende grafmonumenten en bronzen grafplaten. Ook het plafond trekt de aandacht. Het rijk gevormde netgewelf geeft deze ruimte een andere uitstraling dan het hoofdschip
Later kwamen er in de Meißner Dom nog andere kapellen bij. Een daarvan is de Georgskapelle, die in de 16e eeuw werd gebouwd. Hier liggen hertog Georg de Baardrijke en zijn vrouw Barbara begraven. Georg was een belangrijk Saksisch vorst in de periode waarin de Reformatie steeds meer invloed kreeg. In de kapel staat een altaartriptiek van Lucas Cranach de Oude. Cranach was een van de belangrijkste Duitse schilders van de 16e eeuw. Zijn naam is sterk verbonden met de Reformatie en met Saksen. Daardoor vormt zijn werk in de Dom een interessante verbinding tussen kunst en religieuze geschiedenis.
In de 16e eeuw veranderde het kerkelijke leven in Saksen sterk. De ideeën van Maarten Luther kregen steeds meer invloed en uiteindelijk werd ook de Dom protestants. Dat had gevolgen voor het gebruik en de inrichting van de kerk. Verschillende altaren verdwenen en sommige kapellen kregen een andere functie. De Dom bleef echter een belangrijk religieus gebouw. Tegenwoordig wordt de kerk gebruikt binnen de evangelisch-lutherse traditie. Er vinden nog steeds kerkdiensten, concerten en andere bijeenkomsten plaats.
In de toren van de Dom van Meissen hangt een grote klok die bekendstaat als de Johannesglocke. De klok valt vooral op door de uitgebreide versiering. Op het oppervlak staan veel figuren en afbeeldingen. Daardoor behoort zij tot de bijzonder rijk versierde klokken van Duitsland. Tijdens speciale torenrondleidingen krijg je meer uitleg over de klokken en de bouw van de torens. Een bezoek aan de toren geeft bovendien een ander beeld van Meißen. Vanaf grotere hoogte zie je de oude stad, de Elbe en de omgeving vanuit een nieuw perspectief.
Bij het Domcomplex hoort ook een historische kloostergang. Deze gangen verbonden vroeger verschillende delen van het kerkelijke complex met elkaar. Geestelijken liepen hier tussen de kerk, vergaderruimten en andere vertrekken. De kloostergang is veel kleiner en stiller dan het hoofdschip. Daardoor merk je goed hoe verschillend de ruimtes binnen het complex zijn. Ook hier zijn verschillende bouwfasen zichtbaar. De gangen laten zien dat de Dom niet alleen uit één grote kerkruimte bestond, maar onderdeel was van een groter religieus centrum.
Naast de bekende beelden en grafmonumenten zijn in de Dom nog veel kleinere details te vinden. Let tijdens je bezoek op oude grafstenen, ornamenten, kapitelen, altaren en resten van middeleeuwse decoratie. Sommige onderdelen vallen pas op wanneer je rustig door de kerk loopt. De kunst is bovendien sterk verbonden met de geschiedenis van Meißen en Saksen. Religie, bestuur en vorstenmacht komen op verschillende plekken samen. Dat maakt de Dom ook interessant wanneer je minder met kerken hebt. Het gebouw vertelt niet alleen een religieus verhaal, maar ook een belangrijk deel van de geschiedenis van Saksen.
Muziek speelt nog altijd een belangrijke rol in de Dom. Er worden orgelconcerten, kooruitvoeringen en andere muzikale bijeenkomsten georganiseerd. De hoge ruimte en stenen gewelven zorgen voor een sterke akoestiek. Tijdens een concert hoor je hoe het geluid zich door de kerk verspreidt. Daarmee is de Dom geen gebouw dat alleen naar het verleden kijkt. De kerk wordt nog steeds actief gebruikt.
Een bezoek aan de Dom is goed te combineren met de Albrechtsburg, die direct ernaast ligt. In de Dom ligt de nadruk op religie, kunst en de geschiedenis van de Saksische vorsten. In de Albrechtsburg zie je juist meer over het hofleven, de bouwkunst en later de productie van Meissener porselein. Samen geven beide gebouwen een goed beeld van de rol die Meißen eeuwenlang speelde. Trek daarom voldoende tijd uit voor de Burgberg. Wie beide gebouwen bezoekt, begrijpt beter waarom deze kleine plek boven de Elbe zo belangrijk was voor Saksen.
De Meissener Dom ligt op de Burgberg, direct naast de Albrechtsburg. Vanuit de oude binnenstad loop je omhoog naar het Domplatz. Houd rekening met een duidelijke stijging. Er worden verschillende rondleidingen aangeboden, waaronder rondleidingen door de kerk en soms ook torenrondleidingen. Voor actuele openingstijden, toegangsprijzen en rondleidingen is het verstandig om vooraf de website van de Dom te bekijken. Wie de Dom bezoekt, krijgt op één plek veel verschillende perioden uit de geschiedenis van Meißen te zien. Van middeleeuwse beeldhouwkunst en gotische gewelven tot vorstengraven en neogotische torens: de kerk laat zien hoe belangrijk Meißen eeuwenlang was als religieus en bestuurlijk centrum.
Dom zu Meißen – St. Johannis und St. Donatus
Domplatz 7
01662 Meißen
Saksen, Duitsland
Website →
Anderen lazen ook
• Historisch Meissen →
• Meissen Porselein →
• Kasteel Albrechtsburg →
• Dresden Elbland →
• Vakantiewoningen in Saksen →
Foto © Credits Travellinq.nl | Hans Lugten, Ellenor Spreeuw
© Copyright 2010 - 2026 by Rondreizen.nl - All Rights Reserved
