Alle landen
Kies uw land, regio, stad
Alle landen
Wie vanuit Dresden richting Radebeul rijdt, merkt al snel dat het landschap verandert. De bebouwing maakt plaats voor groene hellingen waarop wijnstokken in lange rijen omhoog lopen. Midden in dit wijngebied ligt Hoflößnitz, een historisch wijncomplex dat al meer dan zes eeuwen met de Saksische wijnbouw is verbonden. Het ligt aan de voet van de Lößnitzhellingen en wordt omringd door wijngaarden van de wijnlage Goldener Wagen
Hoflößnitz is meer dan een wijngoed. Het is tegelijk een historisch gebouwencomplex, museum, biologisch wijnbedrijf en bezoekerscentrum van de Sächsische Weinstraße. Wie hier rondkijkt, ziet daardoor verschillende delen van de Saksische geschiedenis bij elkaar. Van de tijd van de keurvorsten tot de huidige biologische wijnbouw: op deze plek zijn veel sporen daarvan bewaard gebleven.
Wijnbouw-certificaat voor het Königreich Sachsen © Travellinq.nl | Hans Lugten
zzz
De geschiedenis van Hoflößnitz begint aan het begin van de vijftiende eeuw. In 1401 kreeg markgraaf Wilhelm I van Meißen wijngaarden in de Lößnitz in bezit. Daarmee begon de lange band tussen het huis Wettin en de wijnbouw rond het huidige Radebeul. In een document uit 1409 wordt zelfs gesproken over een wijngaard die auf der Lessenitz werd genoemd.
In de zestiende eeuw werd hier al op grotere schaal wijn gemaakt. Er stond een grote wijnpers waarmee de druiven na de oogst werden verwerkt. Het bijbehorende pershuis wordt in 1563 voor het eerst vermeld. In de loop van de zeventiende eeuw werden steeds meer wijngaarden door de Saksische keurvorsten samengevoegd. Daardoor groeide Hoflößnitz uit tot een belangrijk vorstelijk wijngoed.
Tegelijkertijd veranderden de hellingen boven Radebeul. Steile stukken grond werden geschikt gemaakt voor wijnbouw door terrassen en droge stenen muren aan te leggen. Wie tegenwoordig door de wijngaarden wandelt, ziet deze structuur nog altijd terug.
Hoflößnitz met museum © Travellinq.nl | Hans Lugten
zzz
De belangrijkste uitbreiding kwam kort na de Dertigjarige Oorlog. Keurvorst Johann Georg I van Saksen gaf opdracht om midden in zijn wijngoed een representatief buitenverblijf te bouwen. Rond 1650 werd het Lust- und Berghaus voltooid. De Saksische bouwmeester Ezechiel Eckhardt was verantwoordelijk voor de bouw.
Van buiten oogt het gebouw opvallend rustig. Het heeft twee verdiepingen, een hoog dak en een achthoekige traptoren. Wie alleen naar de buitenkant kijkt, verwacht waarschijnlijk niet wat zich op de bovenverdieping bevindt. Daar liggen namelijk de voormalige vertrekken van het keurvorstelijke paar en een rijk versierde feestzaal.
Tijdens de wijnoogst kwamen de Saksische vorsten regelmatig naar Hoflößnitz. Tot het einde van de achttiende eeuw werden hier feesten gehouden. Wijn speelde daarbij vanzelfsprekend een belangrijke rol, maar Hoflößnitz was ook een plaats waar het hof zich tijdelijk terugtrok uit Dresden.
zzz
De feestzaal op Hoflößnitz © Travellinq.nl | Hans Lugten
zzz
Het Lust- und Berghaus vormt vandaag het historische hart van het complex. Vooral de bovenverdieping is bijzonder. Grote delen van de zeventiende-eeuwse inrichting zijn hier bewaard gebleven.
Als je de feestzaal binnenloopt, gaat je aandacht bijna vanzelf naar boven. In het plafond zijn ongeveer tachtig schilderingen van vogels verwerkt. Veel van deze vogels komen uit Brazilië. De werken worden toegeschreven aan de Nederlandse schilder Albert Eckhout, die in de zeventiende eeuw enige tijd in Brazilië werkte. De schilderingen tonen hoe groot in die periode de belangstelling aan Europese hoven voor onbekende dieren, planten en verre landen was.
Frank Andert,
museumdirecteur met een brede blik op Radebeul
Frank Andert is historicus en directeur van het Sächsisches Weinbaumuseum Hoflößnitz. Vanuit die functie is hij nauw betrokken bij de Stiftung Hoflößnitz en bij het behoud en de presentatie van het historische wijnbouwcomplex in Radebeul.
Andert kent de geschiedenis van Radebeul en de omliggende streek zeer goed. Dat merk je tijdens een rondleiding door Hoflößnitz. Hij vertelt niet alleen over de gebouwen en de wijnbouw, maar legt ook verbanden met personen, gebeurtenissen en ontwikkelingen uit het verleden. Zo krijgt het historische complex meer betekenis.
In Hoflößnitz vertelt hij onder meer over de vroegere functie van het landgoed als wijngoed van de Saksische keurvorsten. Ook besteedt hij aandacht aan de ontwikkeling van de wijnbouw in de Lößnitz. Die wijnbouw heeft een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van Radebeul en is nog altijd goed zichtbaar rond Hoflößnitz.
Andert houdt zich daarnaast bezig met tentoonstellingen en historisch onderzoek. Daarbij komen niet alleen wijn en cultuur aan bod. Ook moeilijkere onderwerpen uit de geschiedenis van Radebeul krijgen aandacht. Zo was hij betrokken bij onderzoek en een tentoonstelling over dwangarbeid tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Binnen Hoflößnitz speelt hij verder een rol bij culturele activiteiten, lezingen, rondleidingen en evenementen. Daarmee verbindt hij verschillende onderdelen van het complex: het museum, de geschiedenis, de wijnbouw en het culturele programma.
Wie met Frank Andert door Hoflößnitz loopt, krijgt daarom meer dan alleen uitleg over voorwerpen in vitrines. Hij plaatst het museum in het bredere verhaal van Radebeul en de Saksische wijncultuur. Juist die combinatie van historische kennis en kennis van de wijnbouw maakt zijn rondleidingen door Hoflößnitz bijzonder interessant.
Ook de wanden vertellen een verhaal. Je ziet beschilderde panelen, symbolische voorstellingen en afbeeldingen die verwijzen naar goed bestuur en de positie van de keurvorst. De zaal was dus niet alleen mooi ingericht. De decoraties moesten ook laten zien wie hier de macht had.
Daarnaast kan je de voormalige privévertrekken van Johann Georg I en zijn vrouw Magdalena Sibylle bekijken. De schilderingen sluiten aan bij hun persoonlijke interesses. Bij de keurvorst speelde de jacht een belangrijke rol, terwijl in de vertrekken van zijn vrouw onder andere kunst en wetenschap terugkomen.
Juist deze vertrekken maken Hoflößnitz bijzonder. Je staat niet in een later nagebouwde historische kamer, maar in ruimten waarvan de inrichting voor een groot deel uit de zeventiende eeuw stamt.
zzz
Hoflößnitz. Links het museum, rechts o.m. de wijnhandel en woonhuis (foto aangeleverd)
zzz
Hoflößnitz bestaat niet alleen uit het Lust- und Berghaus. Rond de binnenplaats staan verschillende gebouwen uit uiteenlopende perioden. Daardoor kan je hier als het ware door enkele eeuwen bouwgeschiedenis wandelen.
Aan de zuidzijde staat het lange Winzerhaus uit 1688. Hier bevonden zich vroeger onder meer wijnkelders, verblijven voor wijnbouwers, stallen en een ruimte waar de keurvorst wijn kon proeven. Tegenwoordig is een deel van het gebouw in gebruik voor horeca en evenementen. Aan de buitenzijde ligt een wijnterras.
Ook het Pressenhaus hoort bij het historische geheel. Het oorspronkelijke persgebouw stond hier al in de zestiende eeuw. Na een brand werd in 1824 een nieuw gebouw neergezet. Tegenwoordig bevindt zich hier het bezoekers- en informatiecentrum van de Sächsische Weinstraße.
Verder staat er het Bergverwalterhaus uit 1843. Dit representatieve gebouw was bestemd voor de beheerder van het wijngoed. Op de begane grond worden tegenwoordig tijdelijke tentoonstellingen van het museum gehouden. Ook hoort een historisch gastenverblijf bij het complex.
Als je over het terrein loopt, krijg je daardoor niet het gevoel dat je één museumgebouw bezoekt. Hoflößnitz heeft veel meer het karakter van een klein historisch landgoed.
zzz
Historische wijnpers van Hoflößnitz © Travellinq.nl | Ellenor Spreeuw
zzz
In de negentiende eeuw veranderde de positie van Hoflößnitz. Vanaf 1834 functioneerde het als koninklijk Saksisch staatswijngoed. Daarna volgde een moeilijke periode. Aan het einde van de negentiende eeuw zorgde de druifluis voor grote problemen in de Europese wijnbouw. Ook de Saksische wijngaarden werden zwaar getroffen.
In 1889 werd het bezit opgesplitst en verkocht. Verschillende eigenaren volgden elkaar op en delen van het complex werden aangepast. Toch groeide in Radebeul het besef dat Hoflößnitz als historisch monument bewaard moest blijven.
In 1912 kocht de Hoflößnitz-Verein het belangrijkste deel van het complex. De vereniging wilde het gebouw redden en er een museum over de geschiedenis van de Lößnitz en de Saksische wijnbouw onderbrengen. Door financiële problemen en de Eerste Wereldoorlog duurde het nog jaren voordat dat plan werkelijkheid werd.
Op 8 juni 1924 ging uiteindelijk het museum open. Aanvankelijk heette het een Heimathaus. De tentoonstelling ging toen over meerdere onderwerpen uit de regionale geschiedenis. Vanaf de jaren zestig kwam de nadruk steeds sterker op wijnbouw te liggen. Daarmee ontstond het huidige Sächsische Weinbaumuseum, het enige museum in Saksen dat volledig aan dit onderwerp is gewijd.
Sinds 1998 wordt het complex beheerd door de Stiftung Hoflößnitz.
zzz
Op de begane grond van het Lust- und Berghaus bevindt zich de vaste tentoonstelling ‘850 Jahre Weinbau in Sachsen’. De tentoonstelling werd in 2011 opnieuw ingericht en bestaat uit zes ruimten.
Hier ontdek je hoe wijnbouw zich in Saksen vanaf de middeleeuwen ontwikkelde. Dat verhaal gaat niet alleen over druivenrassen en wijnproductie. Ook de mensen die in de wijngaarden werkten, de gereedschappen die zij gebruikten en de rol van wijn aan het hof komen aan bod.
Een belangrijk onderwerp vormt de traditie van de Saksische wijnbouwersoptochten. Vooral in de tijd van August de Sterke werden oogstfeesten steeds uitgebreider. Een belangrijke afbeelding in de tentoonstelling toont de grote wijnbouwersoptocht die op 25 oktober 1840 in de Lößnitz werd gehouden.
Ook oude drink- en schenkkannen, kunstwerken en historische voorwerpen maken deel uit van de collectie. Een van de bijzondere stukken is een portret van Paul Knohll, die als Bergschreiber bij Hoflößnitz werkte. Verder besteedt het museum aandacht aan de druifluiscrisis en de heropleving van de Saksische wijnbouw daarna.
Het aardige van de tentoonstelling is dat je de geschiedenis bekijkt op de plek waar een deel ervan daadwerkelijk plaatsvond. Zodra je daarna weer naar buiten stapt, liggen de wijngaarden direct voor je.
zzz
Voor museumdirecteur Frank Andert is Hoflößnitz veel meer dan alleen een wijnmuseum. Volgens hem komen hier verschillende delen van de Saksische geschiedenis samen. De historische gebouwen, de vertrekken van de keurvorsten en de eeuwenoude wijnbouw vertellen gezamenlijk het verhaal van de Lößnitz. Juist omdat er rond het museum nog altijd wijn wordt verbouwd, blijft die geschiedenis zichtbaar en levend.
zzz
‘Hoflößnitz vertelt niet alleen de geschiedenis van de Saksische wijnbouw. Hier zie je ook hoe wijn, landschap, cultuur en het leven van de Saksische keurvorsten eeuwenlang met elkaar verbonden waren.’
Vrij weergegeven naar de rol en inhoud van het Sächsische Weinbaumuseum – Frank Andert, Museumsleiter Hoflößnitz
Museumdirecteur Herr Frank Andert kijkt met eerbied naar een voorvader van het Weingut Hoflößnitz © Travellinq.nl | Hans Lugten
zzz
Tijdelijke tentoonstellingen
Naast de vaste presentatie organiseert het museum tijdelijke tentoonstellingen. Daarbij gaat het niet alleen over wijn. Ook regionale kunst, cultuur en geschiedenis komen aan bod. De tentoonstellingen worden ondergebracht in het Bergverwalterhaus en andere delen van het complex. Daardoor loont het om voor een bezoek te bekijken welke expositie op dat moment wordt getoond. Het programma verandert gedurende het jaar.
zzz
Het schaduwrijke wijnterras van Hoflößnitz © Travellinq.nl | Ellenor Spreeuw
zzz
Hoewel de geschiedenis overal aanwezig is, is Hoflößnitz geen stilstaand museum. Rond het complex wordt nog steeds wijn verbouwd. Het wijngoed was bovendien de eerste gecertificeerde biologische wijnproducent van Saksen en werkt volledig volgens biologische richtlijnen.
Als je door de omgeving wandelt, zie je de wijnstokken van de Radebeuler hellingen direct boven het landgoed. In de vinotheek kan je wijnen en mousserende wijnen van Hoflößnitz kopen. Ook producten van andere wijnbedrijven uit Saksen zijn er verkrijgbaar.
Een bezoek hoeft daarom niet bij het museum te eindigen. Op het wijnterras kan je kennismaken met de lokale wijn. Regelmatig worden bovendien wijnproeverijen en begeleide wandelingen door de wijngaarden georganiseerd.
zzz
In het voormalige Pressenhaus bevindt zich sinds 2016 het bezoekerscentrum van de Sächsische Weinstraße. Deze wijnroute loopt sinds 1992 door het Elbedal van Pirna via Dresden en Radebeul richting Meißen en Diesbar-Seußlitz.
In het informatiecentrum zie je waar de route loopt en welke wijngoederen, wijnplaatsen en historische bezienswaardigheden onderweg liggen. Ook worden de verschillende wijnbedrijven uit het Saksische wijngebied voorgesteld. Daardoor is Hoflößnitz een logisch beginpunt als je meer van de wijnstreek rond Dresden en Meißen wilt ontdekken.
zzz
Voor het museum moet je wat tijd uittrekken. Alleen door de benedenverdieping lopen is mogelijk, maar daarmee mis je juist een belangrijk deel van het complex. Vooral de feestzaal en de historische vertrekken op de bovenverdieping maken duidelijk hoe bijzonder Hoflößnitz is.
Een rondleiding geeft daarom extra informatie. Van april tot en met oktober worden op zon- en feestdagen rondleidingen aangeboden waarbij je het wijnmuseum, de feestzaal en de privévertrekken van het keurvorstelijke paar bezoekt. De rondleiding duurt ongeveer 45 minuten.
Hoflößnitz ligt in Oberlößnitz, een deel van het wijnstadje Radebeul waar de wijnbouw nog duidelijk zichtbaar is. Vanuit het historische complex loop je zo de wijngaarden in. Daardoor is een museumbezoek goed te combineren met een wandeling langs wijnterrassen en oude wijnbouwershuizen.
Het Sächsische Weinbaumuseum is in principe geopend van dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 18.00 uur. De laatste toegang is om 17.15 uur. Omdat openingstijden, tentoonstellingen en rondleidingen kunnen veranderen, is het verstandig deze voor vertrek nog even te controleren.
zzz
Knohllweg 37
01445 Radebeul
Duitsland
Website →
zzz
Anderen lazen ook
• Wijnstad Radebeul →
• Kasteel Moritzburg →
• Karl May museum →
• Dresden Elbland →
• Vakantiewoningen in Saksen →
© Copyright 2010 - 2026 by Rondreizen.nl - All Rights Reserved
